Fenomenologie voor leraren uit het voortgezet vrijeschoolonderwijs

Werk je op een vrijeschool en geef je een natuurwetenschappelijk vak dan is de Opleiding Fenomenologie iets voor jou. Deze éénjarige opleiding is bedoeld voor docenten die hun lesstof als ontwikkelingsstof op fenomenologische wijze willen vormgeven. Wij bieden onder leiding van ervaren docenten uit het veld, waaronder Jan van Gils en Antoon Hooft, deze opleiding aan.

BVS-schooladvies begeleidt leraren al vanaf de jaren ‘80. Vanaf 2009 leiden we leraren in het primair – en voortgezet onderwijs op in de vrijeschoolpedagogie. De leerinhoud en didactische werkvormen zijn geïnspireerd door de antroposofische visie op mens en samenleving. Deze veelzijdige visie bestrijkt behalve de intellectuele kant van de mens ook zijn kunstzinnige en sociale vaardigheden, alsmede de idealen en waarden die hem bezielen en tot een strevend mens maken. De docenten zijn mensen uit het veld met specifieke kennis en expertise, die past bij de leerinhoud.

 Hieronder zie je fragmenten uit de BVS-folder, let wel: de data zijn inmiddels achterhaald: de opleiding start in februari 2022, de opbouw van de opleiding is ongewijzigd.

BVS Schooladvies biedt Fenomenologie Opleiding aan

Vanaf 2021 voert BVS de regie van de Fenomenologie Opleiding en organiseert daarvoor de werving en de aanmelding. BVS vermeldt de opleiding op haar website en in haar Nieuwsbrief. Het docententeam van de Fenomenologie Opleiding verzorgt de intake en  de uitvoering.

De jaaropleiding start in februari 2022 en kost 1699,- euro per deelnemer. Na goed gevolg van de opleiding ontvangen de deelnemers een certificaat van BVS. 

Daarnaast biedt BVS vanaf dit jaar ook middagcursussen "Ontmoeting met fenomenologie" op locatie: als een school bij BVS vraagt om deze middagcursus, levert het team van de Fenomenologie Opleiding twee docenten die de cursus op de betreffende school verzorgen. Op verzoek van een school kunnen we ook online ondersteuning geven op het gebied van de fenomenologie. 

Een en ander is het resultaat van een overleg in december 2020 tussen Jan van Gils en Antoon van Hooft met Elard Pijnaken van BVS Schooladvies.

In november 2020 stond het thema Fenomenologie reeds op de agenda van het ZOOM-overleg van de rectoren van de VO-vrijescholen. Jan en Antoon van de Opleiding Fenomenologie hebben het belang van fenomenologie op de vrije school toegelicht en de cursusmogelijkheden besproken.

Doel van de Opleiding Fenomenologie: door de grote groei van de Nederlandse vrijescholen zijn er veel nieuwe en veelal pas afgestudeerde leraren in de natuurwetenschappelijke vakken aangenomen die niet bekend zijn met fenomenologie. Dit was in 2016 de reden voor een groep oud-leraren om een applicatiecursus aan te bieden aan leraren in scheikunde, biologie en natuurkunde.

Het hele initiatief is gericht op scholing van didactische en methodologische vaardigheden. Primair gaat het om verbondenheid met de ervaringswereld om ons heen, via intensief waarnemen, terughouden van het oordeel, en beweeglijk, beeldend denken. De deelnemers voeren gedurende de gehele cursus een eigen fenomenologisch leeronderzoek uit, dat zij op de slotbijeenkomst presenteren.

Opzet: in drie opeenvolgende jaren hebben we drie cursussen gegeven van 5 x 2 dagen, waaraan in totaal 45 cursisten hebben deelgenomen. De colleges gaan over de methodiek van reguliere en fenomenologische natuurwetenschap. Verder wordt er concreet gewerkt aan een biologisch, chemisch of natuurkundig thema, dat ook onderdeel vormt van het vrijeschool-leerplan. Donderdagavond is er steeds een gastcollege door iemand die fenomenologie in zijn beroepspraktijk toepast.

Opleiding Fenomenologie in 2021: in september 2020 heeft de docentengroep zich beraden over de toekomst. In 2022 bieden we opnieuw een opleiding aan. Deze zal in 5 blokken verdeeld over het jaar in Utrecht worden gegeven.

Om de Opleiding te verankeren in bestaande instituties is in de afgelopen maanden contact gelegd met directeur Elard Pijnaken van BVS Schooladvies (voorheen Begeleidingsdienst voor vrijescholen). Het resultaat hiervan is dat onze Opleiding nu is opgenomen in het scholingsaanbod. Bovendien is een nieuwe cursus ontworpen van één middag, die op locatie wordt gegeven. Deze cursus ‘Ontmoeting met fenomenologie’ kan op aanvraag gegeven worden.

Lesrooster (voorstel 2021 - 2022)

Meer over de opleiding vind je via de menuknop/balk hierboven:

> Onder deelnemers, docenten staat een overzicht van de deelnemers met vak en school en de betrokken docenten en gastdocenten van 2017 tot heden.

> Onder Reader krijg je een indruk van het lesmateriaal dat door de betreffende docenten verspreid is tijdens eerdere jaargangen

De informatie die naar de scholen is gegaan, tot 2020, staat bij Werving

 Hieronder het welkomstwoord bij de start van de eerste versie van de opleiding in 2017. 

Ontmoeting met fenomenologie (werkmiddag)

Sinds 4 jaar biedt een team van docenten de Opleiding Fenomenologie aan in Zeist. Deze opleiding is vooral bedoeld voor bovenbouwleraren van vrijescholen. Om een grotere groep leraren bekend te maken met de fenomenologie bieden wij in 2021 werkmiddagen op locatie aan. Op uitnodiging van een school verzorgen twee van onze docenten een werkmiddag op deze school.

Het doel van de scholing is dat de deelnemers zicht krijgen op wat fenomenologie kan betekenen voor hun eigen ontwikkeling en voor hun lespraktijk. Het programma van de werkmiddag begint met een algemeen praatje over fenomenologie. We beoefenen de fenomenologie concreet aan een plant of een experiment en kijken daarna wat het heeft opgeleverd.

Het aantal deelnemers is 8 tot 16 personen, kosten in overleg met BVS-schooladvies.

Opleiding Fenomenologie (2017, 2018, 2019)

De Opleiding Fenomenlogie is in 2016 ontwikkeld door een tiental ervaren vrijeschooldocenten (zie onder de tab docenten). In drie opeenvolgende jaren is deze opleiding aangeboden aan docenten midden- en bovenbouw en andere geïnteresseerden. Voor begeleidend studiemateriaal zie onder de tab Reader. In 2020 maken we pas op de plaats, maar we hopen in overleg met BVS in september 2021 deze opleiding weer aan te kunnen bieden voor alle docenten midden- en bovenbouw.

De Opleiding Fenomenologie bestond in de voorgaande jaren uit 5 modules van 1,5 dag. Steeds op donderdagmiddag en begin van de avond en op vrijdag overdag. Vanaf februari tot de zomer 3 modules en 2 modules in het najaar met nog een afsluiting in november, waarin de deelnemers hun fenomenologisch onderzoek presenteren.

Ook geïnteresseerden kunnen meedoen die niet op een vrije school werkzaam zijn. Zo hebben we eind november 2019 voor het derde jaar op rij een jaargang van de Opleiding Fenomenologie afgerond. Elke deelnemer heeft het - als onderdeel van de opleiding verrichte-  onderzoek gepresenteerd: heel divers en soms heel verrassend. Daarbij is weer gebleken dat fenomenologie ook voor leraren in andere vakken dan de natuurwetenschappen interessant kan zijn (zie ook onder de tab deelnemers).

Het onderstaande, voor 2020 voorgestelde programma staat (mutatis mutandis) model voor de voorgaande en toekomstige Opleidingen, met dien verstande dat vanaf 2021 het schooljaar gevolgd wordt (september 2021 - mei 2022). Zie onder de tab werving. Een roostervoorstel voor 2021-2022 is toegevoegd.

 
 
 
 
 

roostervoorstel dd meo 2021

nadere invulling volgt

Uit: Introductie bij de Opleiding Fenomenologie.