EIGEN ONDERZOEK 1e blok: suggesties - Wolter Bos e.a.

Fokke & Sukke werken aan een onderzoeksvraag ...

Onderstaand vind je een aantal mogelijke suggesties voor een eigen fenomenologisch onderzoek, gerangschikt naar vakgebied. Ook is een overzicht van de onderzoeksthema's van 2017 toegevoegd. Deze zijn vooral bedoeld ter inspiratie – eigen initiatief is zeer welkom.

Het is in veel gevallen zinvol om een thema te kiezen waar je al eerder in je biografie mee in aanraking bent gekomen. En omdat het de bedoeling is dat je echt concrete waarnemingen verricht, zit er aan de keus van een thema ook een praktische kant. 

Meteen al op de eerste cursusdag inventariseren we ieders onderzoeksvoorstel  – het is dus verstandig daar vooraf over na te denken. Ook wordt dan een begeleider toegewezen. In het 2e blok stellen we ieders onderzoeksthema definitief vast.

EIGEN ONDERZOEK: suggesties BIOLOGIE

... vergelijkend onderzoek ...

PLANTEN:

- Twee boomsoorten met elkaar vergelijken wat betreft bladvorm, wintergestalte, kroonvorming, enz.

- Vergelijking van de Nederlandse coniferen

- Twee plantensoorten met elkaar vergelijken: is het mogelijk op grond van de overeenkomsten en verschillen in blad- en bloemvormen, groeiwijzen, levenscycli, standplaatsen, uitspraken te doen over de eigen kwaliteit van een plantensoort?

- Vergelijk twee paardenbloemen: één in rijke grond in halfschaduw, één in volle zon op arme grond. Vergelijk tenslotte, na de bloei, de bladeren in hun volgorde.

- Vergelijking van de ‘gebaren’  van de in het voorjaar bloeiende boterbloem-soorten

- Een kruid van zaad tot bloei volgen. Kies één plek, één plant (zaad). Volg met regelmaat: eerst dagelijks, later wekelijks. Kijk, teken, herinner, voorspel. Wissel detail en geheel af. Betrek de omgeving: dagdeel, zon, regen.

- Een plantensoort volgen in het jaarverloop: hoe ontwikkelt een plant zich gedurende zijn groeiseizoen, welke verschillende gebaren zijn daarbij te onderscheiden?

- Een of twee landschappen volgen in het jaarverloop: planten, dieren, veranderingen in de lichtsituatie, enz.

DIEREN: 

- Twee diersoorten met elkaar vergelijken: gedrag, lichaamsbouw, waarnemingsvermogens, enz.

- Vergelijkend observeren van meerkoet, wilde eend, waterhoen, zwaan

- Vergelijking landdier - waterdier: Bijvoorbeeld vis en hagedis (mag ook kat of hond zijn). Verschil in ledematen en beweging, de relatie met de vier elementen.  

-  Observeren van de ontwikkeling van de kikker: ei - kikkervis - kikker. Vormveranderingen in de loop van de tijd, het verschil in bewegen. Tekenen, beschrijven.

- Mieren. Volg een mierenhoop in de loop van een aantal maanden. Neem waar hoe zij zich bewegen met elkaar. Volg een mierenspoor. Hoe werken ze samen? Rode bosmieren zijn al vroeg in het jaar actief (op zonnige dagen in februari).

- Ruimtelijke oriëntatie van een kat. Geef je kat eten op een nieuwe plek. Zichtbaar door glas maar alleen via een kleine of grote omweg bereikbaar. Wat kun je aflezen aan het gedrag tijdens het aanleren over de ruimtelijke oriëntatie van de kat?

- Vrij lopende kippen. Volg een groepje kippen gedurende een deel van de dag. Mogelijk kijkrichtingen: welke plaatsen bezoeken ze? wat zijn pleisterplaatsen en wat zijn doorgangsgebieden? wat doen ze daar? welke relatie hebben ze tot elkaar? hoe gedraagt een haan zich anders dan de kippen? hoe gaat de verplaatsing van de groep in zijn werk? is het een groep? hoe gaan ze slapen? welke geluiden worden door wie gemaakt? 

MENS:

- Enkele menselijke zintuigen met elkaar vergelijken: welke kwaliteiten worden er beleefbaar als je de bouw, werking en kwaliteit van de sensaties van verschillende zintuigen met elkaar vergelijkt?

- Vergelijk van twee zintuigen. Bijvoorbeeld gehoor en evenwicht, tast en zicht. Wat leveren de verschillende zintuigen je voor een beeld? Wanneer zet je ze in? Hoe bewust ben je van deze verschillende zintuigen? 

- Het skelet van de mens vergelijken met dat van een diersoort; wat is de typische kwaliteit van het skelet van de mens, welke vormtendensen kunnen daarin gevonden worden, wat valt er op als je het vergelijk met dat van een dier?

- Verschillende organen van de mens met elkaar vergelijken; welke kwaliteiten kunnen gevonden worden bij het vergelijken van anatomie en fysiologie van de organen?

EIGEN ONDERZOEK: suggesties NATUURKUNDE

Goethe's kleurencirkel

ELECTRICITEIT

- Elektronica: wat zijn de basisfenomenen?

- De gesloten elektrische kring als basisfenomeen.

- Eigenschappen van positieve en negatieve elektriciteit.

- Drie vormen van elektriciteit​: statisch, dynamisch en zenders.

- Elektriciteit, magnetisme en hun wisselwerking via een spoel.

KLEURENLEER

- Nabeelden en gekleurde schaduwen. Verschillen en overeenkomsten.

- ‘Steigerung’ in de kleurontwikkeling bij hemelkleuren, prismatische kleur en chemische vloeistoffen.

- Goethes zelfkritiek op zijn verklaring van prismatische kleur tegenover Eckermann.

KLANK

- Klank. ​Zoals een dirigent/componist uitspreekt dat de klank er al is: het hangt ahw ​ in de lucht.

 -​- Onderscheid tussen de ervaring en meetbare grootheden: de eenheid van kwalitatieve ervaring (bv klankervaring) en meetbare ​kwantiteit (golflengte)

- Het begrip inner /outer space. De ruimte wordt veelal gezien als een vat waarin processen plaats vinden. Hoe kunnen we de ruimte in een inherente samenhang zien met de fenomenen die optreden. Zoals het ontstaan van klank en weer wegebben. Of het ontstaan van licht of het ontstaan van quantumfenomenen.

METHODISCH EN DIVERSEN

- Onderzoek naar wetenschappelijke methodiek​: de plaats van de fenomenologie​ daarin

- Bezinnen op en helder onderscheiden van waarnemingen, begrippen​ en modellen

- De structuur van de ruimte aan de hand van fenomenen.

- Het her-denken van fenomenen als absorptie, terugkaatsing en doorschijnend zijn, anders dan een veelheid van verschillende soorten lichtstralen die wel of niet gezeefd worden.

- Het fenomeen warmte zonder golven en botsingen.
- Donkere energie en materie

-Astronomie en astrofysica vanuit een fenomenologische aanpak.

EIGEN ONDERZOEK: suggesties SCHEIKUNDE

scheikundeproeven...

>  karakteriseren van kalium en natrium aan de hand van proeven

>   karakteriseren van mono- en disacha-riden

>   karakteriseren van alkanolen

>   kies twee metalen en zoek naar hun karakters op basis van experimenten.

SCHEIKUNDE (en andere vakgebieden)

>    Zoek naar experimenten om het ver-schijnsel ‘vlam’ beter te leren kennen

>    Onderzoek het kookproces van water

>   Vergelijk de vegetatie op een kalkbodem met die op een kiezelbodem.

EIGEN ONDERZOEK: Deelnemers en THEMA'S 2017

Overzicht 2017